BOLİVYA'DA KADINLAR ARTIK KURBAN YA DA KÖLE DEĞİL!: Gracias sehor Evo Morales
BERNARDA CLAURE*
Bolivyalı kadınlar, eş ya da anne olarak eve kapanıp kendi-.lerini 'hayata kurban etmek' yerine, artık birincil amaç olarak iş yaşamını, çalışmayı tercih ediyorlar... Bir sivil toplum örgütü olan Coordinadora de la Mujer (Kadın Koordinasyonu) tarafından yürütülen ve geçen ay yayımlanan geniş kapsamlı araştırmaya göre, 10 yıl önce Bolivyalı kadınların yüzde 70'inin, yaşam planlamalarının başlıca hedefi 'eş ve anne olmak'tı. Oysa şimdi kadınların yüzde 56'sı, eş ve anne olmayı, hayatlarının ikincil hedefi olarak belirliyor.
KADININ GELENEKSEL ROLÜ GERİDE KALDI
Bu arada, Bolivyalı kadınların yüzde 28'lik bir bölümü de, hayatta mutlu olmanın, 'eş-anne-çahşan kadın' bileşiminde yattığına inanıyor. Koordinasyon'un yorumuna göre bu önemli, zira kadın olmak hem üretime katılmak, hem anne olmak hem de eş olmak tır... Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Konseyi (ECLAC), Kadınlar ve Gelişim Bölümü başkanı Sonia Montano, kadınların geleneksel rollerinin, artık hayata dair başka taleplerin arkasında kalması, cinsler arası adalet ve eşitlik yolunda atılmış önemli bir adımdır diyor. Bu durumun giderek bütün kıtaya yayıldığını hatırlatan Montano, Orta ve Güney Amerikalı kadınlar artık iş yaşamına ve siyasete tam bir katılım sağlıyor ve çoğu hükümet buna ilişkin yasal düzenlemeler yapıyor diye konuşuyor. Bununla birlikte, çoğu kadın hâlâ evde 'ağır işçi' konumunda, erkeklerden daha az kazanıyor ve hâlâ cinsel şiddet kurbanı olmaya devam ediyor.
2015 HEDEFİ: YÜZDE 50
Bolivya'nın 9.3 milyonluk nüfusunun yüzde 51'ini kadınlar oluşturuyor. 1.8 milyon çalışan kadının yüzde 37'si tarım ve balıkçılık, 25.7'si hizmet, 11.4'ü üretim ve sanayi sektörlerinde çalışırken yüzde 15.2'si de vasıfsız işçi konumunda. Öte yandan BM Gelişim Programı (UNDP) yetkilisi Milenka Ocampo'ya göre, Bolivya'da çalışan kadınların yüzde 32'si devlet dairelerinde, finans, iletişim ve ulaşım alanlarında görev yapıyor (ki bu oran, yüzde 33.4 ile Peru'da biraz daha yüksek). Morales hükümetinin başlıca hedefi ise, 2015 yılına kadar çalışma yaşındaki kadınların en azından yüzde 50'sini iş yaşamına dahil etmek.
BİR ÜLKEYE AİT OLMA DUYGUSU
Coordinadora de la Mujer'in, yaşları 15 ile 65 arasında değişen 2.985 Bolivyalı kadınla yaptığı araştırmanın başlıca sonuçlarını, sosyolog Marcos Cordoba şöyle yorumluyor: Bolivya kadını, çalışan kadın olmayı, kişisel özgürlük ya da fırsat yakalamaktan çok, toplum içinde kabul ve saygı görme olarak algılamakta. Bu da bir ülkeye ait olma, vatandaşlık duygusuyla eşanlamlıdır.
Inter Press Service LA News Agency, 6 Ağustos 2007 (çeviri: Işıl Çobanlı)